Bodembeweging in Nederland

  • Iedereen (publiek zichtbaar)

In Nederland vond en vindt nog steeds mijnbouw plaats. Soms kan dit tot beweging van de bodem leiden. De bodem daalt, stijgt of trilt. Naast mijnbouw kan de stand van het grondwater hiermee te maken hebben.

Mijnbouw in Nederland

In Nederland vinden verschillende mijnbouwactiviteiten plaatst. Denk aan het opsporen en winnen van aardgas, aardolie en aardwarmte. Maar ook aan het ondergronds opslaan van gas en het winnen van zout. Verder stond Zuid-Limburg bekend om de steenkoolwinning. Maar deze activiteit is gestopt.

Bodemdaling

Overview_Map_18-01-2017_small.png

Mijnbouw heeft effect op de bodem in Nederland. Die bestaat uit diverse materialen, zoals klei, veen, zand, zandsteen en zout. In diepe lagen zandsteen komen soms olie en gas voor. Bij de winning daarvan drukken de lagen zandsteen samen. Daardoor daalt de bodem. Ook bij de winning van zout uit diepe zoutlagen daalt de bodem.

Laag waterpeil

De bodem kan ook dalen door waterbeheer. Als het (grond)water laag staat, kunnen veenbodems wegrotten en inklinken. De verwachte bodemdaling en -stijging voor het jaar 2050 ten opzichte van de situatie in 1964 door natuurlijke processen en menselijke activiteit.

Gevolgen

De daling van de bodem gaat heel langzaam en gebeurt over een groot oppervlak. Je kunt het met het blote oog niet zien. Maar het is wel meetbaar. De daling van de bodem heeft ook effect op het grondwater. Het komt relatief hoger te staan en dat kan schadelijk zijn voor gebouwen. Om dit effect te voorkomen moeten maatregelen worden genomen. Bijvoorbeeld door de grondwaterstand aan te passen en door dijken, sluizen en gemalen aan te leggen of te verbeteren. Als dat op tijd gebeurt, treedt er nagenoeg geen schade op.

Bodemstijging

In Zuid-Limburg stijgt een deel van de bodem. Dit komt hoogstwaarschijnlijk door de toenemende waterdruk in gesteentes. Het gesteente zet daardoor iets uit en de bodem stijgt. In de Zuid-Limburgse mijnen werd het water jaren lang weggepompt. Nu de mijnen niet meer worden gebruikt, keert het water terug in de gesteentes.

Gevolgen

In 1974 zijn de mijnen in Zuid-Limburg gesloten. Toch kan de steenkolenwinning in de diepe ondergrond nog lang nawerken. Er zijn de laatste jaren aanwijzingen dat er mogelijk na-ijlende effecten optreden. Het ministerie van Economische Zaken onderzoekt de gevolgen.

Bodemtrillingen

Overview_Map_18-01-2017_legend.PNG

Bodemtrillingen veroorzaakt door de mens heten ‘geïnduceerde bodemtrillingen’.
Geïnduceerde bodemtrillingen kunnen ontstaan bij het zoeken naar aardolie, aardgas of aardwarmte. Met het opwekken van deze trillingen kun je informatie krijgen over de ondergrond.

Soms kan tijdens de winning van delfstoffen een kleine, plotselinge verschuiving in de ondergrond optreden. Het gebeurt meestal op een plek waar al een breuk in de aardkorst zit. Ze komen bijvoorbeeld voor door de aardgaswinning in Groningen.
Maar er zijn ook natuurlijke aardtrillingen in Nederland, zoals de aardbeving bij Roermond in 1982.

De kracht van bodemtrillingen kun je uitdrukken in de schaal van Richter.
De schaal van Mercalli is een schaal om de heftigheid (intensiteit) van de trillingen van een aardbeving weer te geven. Deze schaal beschrijft de gevolgen van de aardbeving op mensen, voorwerpen, gebouwen en het landschap. Meten van bodemtrillingen vindt op verschillende manieren plaats. Op de website van het KMNI vindt u de registratie van iedere bodemtrilling in Nederland.

Gevolgen

Bij bodemtrillingen is er kans op schade aan huizen en gebouwen. Zo kunnen er scheuren ontstaan in muren of pleisterwerk. Ook kan soms schade ontstaan tijdens het zoeken naar delfstoffen. Bijvoorbeeld wanneer mijnbouwers ontplofbare stoffen gebruiken of machines voor trillingen zorgen.

Heeft u schade?

Schade door bodembeweging kan meerdere oorzaken hebben. Denk aan heien, (zwaar) verkeer, grondwaterstanden of een slecht fundament. Denkt u dat er schade is ontstaan door de activiteiten van een mijnbouwonderneming? Dan kunt u de onderneming daarvoor aansprakelijk stellen. Die start meestal zelf een onderzoek om na te gaan of de schade te maken heeft met de mijnbouwactiviteiten.

Wie is de mijnbouwonderneming?

Weet u niet bij welke mijnbouwonderneming u moet zijn? Vraag het ons. We zoeken het graag voor u uit.